Symboliek van de Sint Jacobsschelp en de Kinkhoorn of “Hulk”.

P1070799

De Jacobsschelp of Sint Jacobsschelp is een Christelijk symbool en is het symbool van de heilige Jacobus. Sinds de middeleeuwen staat de schelp symbool voor de heilige Jacobus.

De legende over het ontstaan van de symboliek rond de heilige Jacobus en de schelp kent verschillende verhalen die elkaar ook soms tegen spreken. Zo wordt er gesproken over Jacobus die uit zee komt toen hij een drenkeling redde en helemaal bedekt was met dit soort schelpen. Een ander, veel vaker voorkomend, verhaal is dat Sint Jacobus in zijn graf bedekt was met de schelpen. De symboliek van de schelp in het algemeen gaat verder terug. Er zijn afbeeldingen van schelpen bekend die uit de Romeinse tijd dateren. Daar stond de schelp symbool voor geboorte en wedergeboorte.

De Sint Jacobsschelp wordt vaak gebruikt door bedevaartgangers die het bedevaarts oord Santiago de Compostella bezoeken, waar men vermoedt dat het graf het de heilige Jacobus zich bevindt. Veel bedevaartgangers dragen de jacobsschelp (met de sluiting naar boven) om herkenbaar te zijn als bedevaartganger. De schelp wordt als ornament gebruikt op alle gebouwen langs de bedevaart routes die uit alle richtingen de stad in lopen. Maar ook voor bedevaartgangers belangrijke kerken en andere gebouwen zijn te herkennen aan de schelp als ornament.

De schelp staat voor vruchtbaarheid, geboorte of wedergeboorte en wordt vaak afgebeeld op schilderijen met christelijke taferelen. Het bekendste schilderij in dit verband is vermoedelijk “De geboorte van Venus” van Botticelli.geboorte van venus

De Sint Jacobsschelp in het dierenrijk is een mantelschelp die in de Middellandse zee en de Atlantische Oceaan voorkomt en zich voedt met plankton en andere kleine zwevende diertjes.

P1070797

De wulk of kinkhoorn, in het fries “hulk” genoemd is een schelp die  “op de waddenkust regelmatig gevonden wordt. Ook op schelpenpaden en op graven zijn ze te vinden. De wulk is een roofslak, het is de torenvalk onder de weekdieren en daarom zeer kwetsbaar voor vervuiling van het zeewater.
Vissers bliezen op kinkhoorns wanneer ze van de visvangst thuis kwamen. Pelgrims namen ze mee naar huis en bliezen er op om de “donder te breken”. In de Codex Callixtinus worden hoornvormige schelpen ” de hoorns van Sint Jakob genoemd”. Op enkele Engelse albasten Jacobusbeelden draagt de “donderzoon” een rij wulken op zijn kleed.
De Wulk verwijst naar de hoorns waarop de tritons blazen op mythologische en allegorische voorstellingen van de zee. In de Hindoe godsdienst en in het de Boeddhisme wordt het geluid van de tritonhoorn verbonden met het oergeluid van de schepping.

Een Scandinavische legende vertelt dat een reusachtige slak de Melkweg als een slijmspoor langs de hemel achterliet. De dieren gingen op zoek naar de berg van God. Ze kenden de weg niet. Onderweg ontmoetten ze een grote slak. Deze wilde hun wegwijzer zijn. Een glanzend slijmspoor wees de dieren de weg, dag en nacht. Tenslotte zagen ze de berg. De slak kon niet verder. Door de slijm af te geven had hij zichzelf verteerd. Toen God zag dat de slak zijn leven gegeven had voor zijn vrienden plaatste hij als herinnering de Melkweg aan de hemel. Dit hemels spoor is nog steeds een wegwijzer voor mens en dier.
Bronnen:

 1. http://symbolen-en-tekens.digiden.net/nl/j-l/jacobsschelp

 2. http://www.jabikspaad.nl/nl/symbolen/wulk.html

3 thoughts on “Symboliek van de Sint Jacobsschelp en de Kinkhoorn of “Hulk”.

  1. Bedankt voor deze uitleg. Een deel was mij bekend, maar ook een groot deel niet. Wanneer ik over 2 jaar aan mijn eigen tocht begin zal ik hier zeker vaker aan terugdenken op de momenten dat ik de sterrenhemel bewonder. Bedankt.

    1. Die sterrenhemel, daar ka ik nu al naar uitkijken. Onder die sterrenhemel kamperen en je realiseren hoe nietig je bent. Veel succes met je voorbereidingen en voorpret, Bob!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s